İçindekiler
Nihayet o gün geldi. Yeni bir maceraya atılmak için istifanızı verdiniz, ihbar süreniz bitti ve İnsan Kaynakları’ndan o “son” davet e-postası geldi: Çıkış Mülakatı. Çoğu profesyonel için bu an iki duygudan birini ifade eder: “Nihayet içimdeki her şeyi döküp gideceğim!” (Öfke/Rahatlama) veya “Sadece bir formalite, imzalayıp çıkayım” (Önemsememe). kariyeryol.com olarak size diyoruz ki: İkisi de kariyeriniz için stratejik bir hatadır.
İşten çıkış görüşmesi, sizin o şirketteki “son performansınızdır”. O odada nasıl davrandığınız, ne söylediğiniz ve (daha önemlisi) neyi “söylemediğiniz”, sizin arkanızda bırakacağınız “profesyonel itibarınızı” belirler.
Bu bir “terapi” seansı değildir. Bu bir “intikam” platformu değildir. Bu, kariyerinizin uzun bir maraton olduğunu bilen stratejik bir profesyonelin, geride “yanmış bir köprü” değil, gelecekte ihtiyaç duyabileceği bir “ilişki ağı” bırakma sanatıdır.
Bu rehber, size “dürüst” olmamanızı değil, “stratejik dürüst” olmanızı anlatacak. Amacımız, hem şirkete (ve burada kalacak arkadaşlarınıza) faydalı bir geri bildirim bırakmak hem de kapıdan “güçlü” bir profesyonel olarak çıkmaktır.
İç Dökme Seansı Değil: Çıkış Mülakatının Amacı Ne?
Odaya “Artık özgürüm, her şeyi söyleyebilirim” zihniyetiyle girmeden önce, masanın diğer tarafında oturan İK profesyonelinin gerçek amacını anlayalım. Onların amacı, sizin “duygusal patlamanızı” dinlemek değil, şirketteki “sistemsel sorunları” tespit etmektir. Onlar, “veri” toplar.
İK’cılar, “Ahmet Bey kötü bir yönetici” cümlenizle değil, “Ahmet Bey’in yönettiği departmandan son 6 ayda ayrılan 5. kişisiniz, bu bir desen” bilgisiyle ilgilenir. Sizin anlattıklarınız, daha büyük bir sorunu teşhis etmek için kullanılacak bir “veri noktasıdır”.
Peki, sizin amacınız ne olmalı? Sizin amacınız, bu veri toplama sürecine “olgun” ve “profesyonel” bir katkı sunmaktır. Bu görüşme, sizin kariyer yolculuğunuzda kariyeryol.com‘da her zaman vurguladığımız “itibar yönetimi”nin son kalesidir.
En büyük tuzak, “Gizli kalacak” vaadine inanmaktır. Evet, İK profesyonelleri gizliliğe önem verir, ancak sizin geri bildiriminiz “isimsiz” bir veriye dönüşmez. O “veri”, sizinle birlikte anılır. “X kişisi, ayrılırken Y konusunda bir geri bildirim bırakmıştı” şeklinde hatırlanırsınız.
Bu yüzden, bu görüşmeyi bir “son” olarak değil, “uzun vadeli bir networking“in parçası olarak görün. O odadaki İK’cı, 5 yıl sonra bambaşka bir şirkette karşınıza “işe alım müdürü” olarak çıkabilir. Sektör küçüktür. Sizin nasıl hatırlandığınız, o günkü performansınıza bağlıdır.
İşten Çıkış Görüşmesi: Asla Söylemeyeceklerin!
Stratejik olmak, neyi söyleyeceğiniz kadar neyi söylemeyeceğinizi de bilmektir. Kapıyı çarpıp çıkmak, o an için “tatmin edici” görünse de, kariyerinizde size yıllara mal olacak bir “amatörlük” damgasıdır.
- En büyük kırmızı çizgi: Kişisel Saldırılar. Bir yöneticinin “yönetim tarzını” eleştirmek başkadır, o kişinin “karakterine” veya “kişiliğine” saldırmak başkadır. “Yetersizdi”, “Torpilliydi”, “Kötü bir insandı” gibi yorumlar, sizi haklıyken haksız duruma düşürür ve “dedikoducu” olarak etiketler.
- İkinci tehlike: Duygusal Patlamalar. Ağlamak, bağırmak, öfkeyle masaya vurmak veya “Bana bunu nasıl yaptınız!” gibi suçlayıcı bir drama girmek… Bunlar, sizin “duygusal olarak dengesiz” ve “profesyonellikten uzak” olduğunuzu gösterir. O ana kadar yaptığınız tüm iyi işler unutulur, arkanızdan sadece bu “olay” konuşulur.
- Üçüncü hata: Genelleme ve Dedikodu. “Zaten bu şirkette kimse işini yapmıyor”, “Mali işler departmanı hep böyle yavaştı”, “Ayşe de sürekli kaytarıyordu”. Bu, “yapıcı” bir eleştiri değil, “şikayet”tir. Sizin “çözüm” değil, “sorun” odaklı olduğunuzu gösterir.
- Son olarak, Blöf ve Tehditler. “Bensiz bu projeyi asla bitiremezsiniz”, “Tüm ekip benimle birlikte ayrılmayı düşünüyor”, “Sektörde sizin hakkınızda…” gibi üstü kapalı veya açık tehditler, sadece köprüleri yakmakla kalmaz, size potansiyel “yasal” sorunlar olarak geri dönebilir.
Dürüstlük vs. Strateji: Yapıcı Geri Bildirim Verme
Peki, “Hiçbir şey söylemeyip yalan mı söyleyelim?” Hayır. Stratejik dürüstlük, “olaylara” odaklanmak, “kişilere” değil. Eleştirinizi “somut verilere” ve “süreçlere” dayandırmaktır.
İşten çıkış görüşmesi konusunda altın kural şudur: “Yorum” değil, “Olgu” sunun. “Müdürüm bana mobbing yaptı” (Yorum/Suçlama) yerine, “Proje teslim tarihlerinin Cuma günü saat 17:00’de sürekli değiştirilmesi (Olgu), ekibin hafta sonu mesai yapmasına ve moralinin bozulmasına (Etki) neden oluyordu” deyin.
Bu, sizin “duygusal” değil, “analitik” bir geri bildirim verdiğinizi gösterir. En iyi yapıcı geri bildirim formülü: Durum + Etki + (Mümkünse) Öneri. “Toplantılar çok verimsizdi” yerine, “Gündemsiz yapılan toplantılar (Durum), konunun dağılmasına ve 30 dakikalık işin 2 saat sürmesine (Etki) neden oluyordu. Belki toplantı öncesi 3 maddelik bir gündem paylaşımı (Öneri) bunu çözebilir.”
Pozitif Ben Dili Kullanma!
Her zaman “pozitif” bir nokta ile başlayın. Bu bir “sandviç tekniği” klişesi değil, bir “diplomasi” kuralıdır. “Burada çalışırken X ve Y konularında kendimi geliştirme fırsatı bulduğum için minnettarım” demek, karşınızdakinin “savunma kalkanlarını” indirir ve sizi daha iyi dinlemesini sağlar.
“Ben” dilini kullanın. “Siz bana eğitim vermediniz” (suçlama) yerine, “Kariyer hedeflerim doğrultusunda daha fazla teknik eğitim alma ihtiyacı hissettim” (kişisel ihtiyaç). Bu, tartışılmaz bir ifadedir ve sizin ne istediğini bilen bir profesyonel olduğunuzu gösterir.
Son İzlenim: “Profesyonel Veda” ve Açık Kapı Bırak!
Unutmayın, bir şirkete nasıl girdiğiniz kadar, o şirketten nasıl ayrıldığınız da önemlidir. Son izlenim, genellikle en kalıcı olandır. Bu son görüşme, sizin “marka mirasınızı” bırakacağınız yerdir.
Her şey bittiğinde, süreç ne kadar zorlu geçmiş olursa olsun, “teşekkür” edin. Size bu fırsatı verdikleri için, öğrendikleriniz için ve (evet) zorlu deneyimler için (onlar da birer dersti) teşekkür edin. Bu bir zayıflık değil, “olgunluk” göstergesidir.
“Açık kapı” bırakın. Bu, “Geri döneceğim” demek değildir. Bu, “Sektör küçük, dünya küçük” mesajıdır. “Gelecekte yollarımızın tekrar kesişeceğine eminim” veya “İletişimde kalmak ve LinkedIn‘den takipleşmek isterim” gibi profesyonel bir kapanış, sizin “ilişki odaklı” bir profesyonel olduğunuzu gösterir.
Sonuç: İşten Çıkış Görüşmesi Neden Önemli?
Bu, bir kariyer köprüsü kurmaktır. O İK’cı, o yönetici, yarın sizin potansiyel müşteriniz, ortağınız veya tedarikçiniz olabilir. O köprüyü bugün yakarsanız, yarın karşıya geçmeniz gerektiğinde orada bulamazsınız.
İşten ayrılma kararınızın arkasında “net” ve “profesyonel” bir şekilde durun. “Gidiyorum ama…” gibi kararsız veya “pişman” bir imaj çizmeyin. Kararınızı verdiniz çünkü kariyeriniz için “bir sonraki” adımı atıyorsunuz. Bu netlik, sizin özgüveninizi ve kararlılığınızı gösterir.
İşten çıkış görüşmesi, kariyerinizin bir “dönem sonu” sınavıdır. Bu sınavda “geçmişin” hesabını sormak yerine, “geleceğin” temellerini atmaya odaklanın. kariyeryol.com okuru olarak siz, kısa vadeli bir “rahatlama” (içini dökme) için, uzun vadeli “itibarınızı” (profesyonel markanızı) asla feda etmezsiniz.
O odadan, size teşekkür edilerek ve “Keşke kaybetmeseydik” dedirterek ayrılmak, sizin elinizde.
Yapıcı olun, stratejik olun ve en önemlisi, odaya girdiğiniz ilk günkü kadar profesyonel olun. Kariyeriniz, anlık bir öfke patlamasından çok daha değerlidir.